Os ollos dourados coma o sol

"Chamábase Rosa, e tiña o pelo negro como a súa vida, e os ollos dourados coma o sol de Ourense.

  Fermosa era coma unha alborada no mar, forte, graciosa e triste coma un piñeiro da ribeira, boa coma unha promesa, desgraciada coma o primeiro amor."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "A horta embruxada", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.60

Rouco e pausado

"Deron as dúas da tarde: o eco do reloxo da Catedral chegou rouco e pausado coma sempre; o crego mirou para a súa casa que fumegaba impaciente; os máis pediron a Deus que parase o tempo; a cor marela da moribunda azulouse; os seus ollos tremaron; axitou as mans para levalas á gorxa, abarrotada de saloucos, e chamou pola filla..."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Unha agonía", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.54

Con badaladas mornas, tristeiras

"Pouco tempo despois, as campaíñas da Trinidade chamaron ós fregueses con badaladas mornas, tristeiras. 

  Escomenzaron a chegar grupos de rapazallada, beatas, vellas, e case o barrio enterio baixaba despois as escaleiras do adro calado e triste: cruzou o Viático a praza, deserta e muda, e meteuse na casa.

  Fóra, de xeonllos na porta, toda a compaña rezaba sen sosego, mentres a escaleira, iluminada polos faroliños e fachóns, resplandecía de luz, pero dunha luz marela, pálida, roxiza e severa como a lúgubre cerimonia."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Unha agonía", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.49

Tal ou cal riso

"Fóra, nas xa transitadas rúas, sentíase o barulleiro ruído dos pobos que despertan, ventás que se despechan,  renxer de chaves nas portas, patexo de zocas, berros de vendedoras, conversas de criadas, tal ou cal riso de graxos sen chabola, e ás veces, nun curto silencio, o monótono ruído da fonte que, co seu arxentino siseo, parecía cobizosa de facer calar ó barullante amañecer."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Unha agonía", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.48

Canta terra achou

"Mercou beira do Barbaña canta terra achou, e alí fixo a súa casiña, e alí puxo cantos dos seus recordos de neno lle lembraban a historia do seu non coñecido amor: alí tamén había as primeiras froitas do tempo e as primeiras niñadas da Primavera; pero a súa horta non tiña valados."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Turuleque", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.33

Nos fermosos ollos negros

"Como se despediu da María, non o conta a historia; pero si se sabe que á lista chegou feito un mar de bágoas, e que ó marchar ó embarque, volvía a cabeza mirando para a vella torre da Trinidade, pechando os puños e deixando lostreguear non sei que pensamentos nos fermosos ollos negros."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Turuleque", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.33

Constante pesadelo

"Así, pois, se dos municipais e a xente de paz era o constante pesadelo, entre o pobo e os barrios da Trinidade e Pena-Vixía era, como quen di, a alhaxa dos veciños que sempre tapaban e protexían as súas graxadas e bulras ós gardas do Municipio, ou villeus, como el lles chamaba, lembrándose dos tempos de máis neno que pasara na cidade do Apóstolo."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Turuleque", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.30

¿Gustouche o conto?

"¿Gustouche o conto? Non: xa o sei, porque é vulgar, ten as cores pálidas, os perfís borrosos, e parece frotar na bretemiza noite; pero non teño vagar para facerche outro. A lámpada chisporrotea para morrer; o mixiño que durmía no meu color, ergueuse rápido ó sentir na cociña o roce do coitelo na lareira, con barruntos de vitela; e o reloxo da Catedral dá oito badaladas que van frotando na noite con sonoros e lúgubres aletexos, como chamando as almas a recollérense...

  Tamén a miña adormece, porque no tempro das lembranzas, sinto doídas badaladas chamando as bágoas... ¡tamén as bágoas teñen relixión!"

Francisco Álvarez de Nóvoa, "O louco", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.20

Con badaladas mornas

"E alá, do fondo da alma, brétemas de pasadas amarguras envolven o lume dos amores, enloitan os risoños días, e fan acrecenta-las néboas das tristes lembranzas... A campá da Trinidade chama ó Rosario con badaladas mornas, a brétema desfaise en chuvia, a noite chega, o ceo enloitece sen estrelas, a última luz da alma foxe, e polo corpo séntese a friaxe das grandes angustias, das inesgotables tristuras..."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "O louco", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.17

As súas desnudeces

                                                                     A***

  "As primeiras rachas do corisco invernizo fan arremuiña-las abandeiroladas follas da cima dos sanguiños, facéndoas caer como bolboretas de ouro, e baten as vidreiras do meu escritorio, xemendo nas regandixas das portas.

  A paisaxe, espida da follatería do verán, vela as súas desnudeces na brétema do Miño, que, coma unha coroza de chumbo, asoballa á terra, emborranchando as lonxanías que grisean ó lonxe.

  A luz do día, morriñenta e pálida, trema fatigosa ó apardecer, aterecida co frío, e o ceo triste da neboeira parece envolve-la alma nas vagas saudades que inspiran os outonos mariñáns..."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "O louco", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.16

Ela viu dores, ela viu alegrías

"Ela viu dores, ela viu alegrías; riron ó seu pé, ó seu pé choraron, e ela converteu os risos en brisa que axitara tristemente a súa copa, as bágoas en rego que lle deron seiva para botar unha folla máis, pero unha folla negra, escura, triste, e en tristuras converteu os risos e as dores, as venturanzas e bágoas.

  E, sen embargo, o alcipreste que eu vexo, con falar sempre da mesma historia, con expresar sempre unha mesma dor, a da humanidade, non é monótono: sempre ten algo novo; ningún día se pareceu ó pasado, sendo sempre igual a súa tristura..."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Dous parrafeos", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.15

O inevitable camiño do pensamento

"Oíde o que me di esa árbore, tradicional xa na cidade das Burgas.

  Hai séculos, moitos séculos, que a sementaron: as súas tenras poliñas foron medrando, medrando, pondo un tramo máis a esa escaleira viva que hoxe toca nas nubes cobizosa de fura-lo ceo...

  Os anos, os centos de anos, foron escurecendo a follatería negra que envolve o seu xigante esqueleto: as xeadas, os orballos, puxeron ó seu redor coroas de brillantes, a neve crechas de cañas, o sol nimbos de luz, e ela seguiu negra, sombría coma unha ameaza perenne ós de abaixo, coma unha dor viva, eterna. Moitas veces a brétema arremuiñouse ó seu redor coa esperanza de borralo, e sempre inutilmente, porque o seu perfil esborroado axigantábase, medrando, ceo arriba. Moitas veces a lúa tendía riba dela a súa túnica branca, e sempre en balde: a súa silueta escura, mais vigorosa no pálido ceo, semellaba un dedo de titán sinalando arriba, sempre arriba, o inevitable camiño do pensamento."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Dous parrafeos", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.14-15

As grandes conversas non teñen palabras

"Diante de min, vexo polo van da ventá do meu escritorio un alto, erguido, ríxido alcipreste destacándose sobre o ceo promizo dunha tarde de Outono. Ourense, moi abaixo, corre a bica-lo Barbaña, o río dos meus amores, e posta a xigantesca e puntiaguda árbore entre a igrexa da Trinidade, a miña non esquencida parroquia, e o vello convento de San Francisco que, riba da cidade ergue o esmochado torreón, parece semellar algo así coma un punto fixo, elevando a el as miñas olladas, os meus pensamentos; ata parece que me fala. ¿Por que non?: as grandes conversas non teñen palabras."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Dous parrafeos", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.14

¿Como non ser galego eu?

"¿Como non ser galego eu, galego o meu libro, se no chan de Galicia teño o solar dos avós, na conca do Miño, os meus amores, o mar nas costas da Coruña, os meus días máis prácidos nas praias de Pontevedra, as miñas solitarias horas na montaña de Lugo e os anacos todos da alma nas campías de Ourense?

  ¿Como non ser galego, se a miña alma aquí espertou, aquí viviu e aquí morreu...?

  A patria dos homes é a patria do seu corazón."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Dous parrafeos", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.13-14

Das ardentes abrasadoras paisaxes

"...o autor, un andaluz que ó saír da terra despois de dous anos de estancia, sentiu morriña, e votou para ela, para facer nela o seu deserto e solitario niño, para nela correr dun para outro lado fuxindo de si mesmo, para ver se a alma se queda algunha vez no camiño e das salvaxes montañas de Lugo foxe ás pracidas campías de Pontevedra, e das ardentes abrasadoras paisaxes de Ourense se precipita ás Mariñas, á deloira-lo cerebro abrasado por un sol de fogo e unhas lembranzas de lume coas prácidas brisas de beiramar..."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Dous parrafeos", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.13

Quedaranse mirando para vós

"...preguntade en Ourense que é unha "vacaloura", e quedaranse mirando para vós; e sen embargo, tan diferentes vocábulos designan o ciervo volante. Preguntade nas Mariñas por un "vichelocrego" e en Ourense por un "merlo galeiro", e as douradas oropéndolas quedarán sen nome; e mil outros casos."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "Dous parrafeos", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx. 8

Un aterido pitirroxo

"O sol fuxiu, as brétemas cobriron todo con pecho manto, e Ánxel faguía ó pé da cruz, morto, esquecido: soilo a súa cabeceira un aterido pitirroxo chiaba co frío, e aló lonxe, ouvíase a voz delorida das campás da Trinidá que tocaba ás oraciós, pro que parés se queixaban pola morte daquel que tantas veces as tocara, e !que as quixera tanto, tanto!..."

Heraclio Pérez Placer,("Ánxel") Contos, leendas e tradiciós, 1891, Imprenta de El Eco de Ourense (Obra narrativa en galego, 1998, Centro Ramón Piñeiro, páx.292)