Un "cerdo" matinal

 "Bebió una taza de café con la ducha abierta y cuando entró en el cuarto de baño pareció ingresar en un barrio próximo al río donde la niebla lo cubría todo; silbó algo mientras se duchaba y una vez seco, se retrasó bastantes minutos en encontrar ropa limpia (...) aunque ya no existía un impertinente como López que lo saludara en el Liceo dedicándole un "cerdo" matinal en vez de unos "buenos días, don Eusebio"."

José María Pérez Álvarez, Las estaciones de la muerte. Duen de Bux, Ourense, 2008. Pág.142.

"Qué, abuelito, ¿resucitamos al muerto por poquito dinero?"

"...estuvo a punto de llamarlo para que Tejada comprendiese que había sido testigo de que una furcia de oficio del barrio lo había llamado por su nombre. Lo  vio entrar en el número 27 de la calle. Después deshizo el trayecto; bajó la cabeza para no deslumbrarse con la luminosidad que despedían los prostíbulos y cuando pasó al lado de la mujer que había saludado a Nicanor, ésta le dijo:"Qué, abuelito, ¿resucitamos al muerto por poquito dinero?"."

José María Pérez Álvarez, Las estaciones de la muerte. Duen de Bux, Ourense, 2008. Pág.61-62.

Présa

 "-Non agardaba atoparte por aquí, Porter.

 -Nin eu. Bendita casualidade. Esta cidade éche ben pequena, ho. ¿Que fas polo barrio?

 -Iso quixera saber eu. ¿Podo saber que andas cheirando por aquí?

 -Non te me alteres, Horacio. Se traballas moito non é culpa miña. Vémonos no Auriense. Levo présa."

Diego Ameixeiras, O cidadán do mes. Ed. Xerais, 2006, páx. 173.  

Pedradas no petador da porta da rúa

"Había tres anos que eu non vía a Carlos, concretamente desde o outono do ano 1965. Aquel día, Arturo e mais eu baixaramos de Beiro pola tarde para cear cos meus pais na casa deles, na cidade. A iso das dez da noite, cando estabamos no salón, esperando que Delfina nos avisase para pasar ao comedor, escoitáronse uns golpes como pedradas no petador da porta da rúa.  (...) Era evidente que aqueles golpes na porta lle causaban algún tipo de preocupación, quizais porque uns días antes houbera un roubo no barrio, cando uns atracadores lle pegaron un tiro no peito a Gonzalito Perille e lle levaron vinte mil pesos e un xamón."

Carlos Casares, O sol do verán. Ed. Galaxia, Biblioteca Carlos Casares, nº3. 1ª edición, 2002; 4ª edición nesta colección, Vigo, 2011. Páx. 15.

Cheiro a chamosco

"Despertóuno un badelar soliviantado de campás. Desde a igrexa de San Francisco tocaban a incendio. Incorporouse axiña e foi mirar pola fiestra. Non víu nada. Dirixíuse ao despacho. Desde alí puido contemplar unha fumata espesa que se erguía imponente desde o barrio extramuros de Vilachá. Ardía o Cine Barbagelatta. As enormes chamas saltaban por riba das chouzas.Unha multitude xesticulante e nerviosa movíase de aquí para alá, correndo dun lado para outro con caldeiros de auga e basoiras na man. O cheiro a chamosco chegaba hasta alí. Ilustrísima retirouse."

Carlos Casares. Ilustrísima.Ed. Galaxia, 1980. 3ª edición, novembro 1986, páx. 118-119.

Ás doce da mañá

"Ás doce da mañá subíu don Xenaro a comunicarlle que durante a misa, Sor Sabina sufrira un desmaio seguido de vómitos de sangue que os médicos se mostraban pesimistas respecto da súa saúde. A noticia correra rápida pola cidade e a xente estaba nerviosa. Ninguén dudaba que a causa da indisposición súpeta da sor fora a campaña antirrelixiosa iniciada novamente por El Liberal con motivo da Nota do Episcopado sobre o cinematógrafo. Era tal a excitación que se respiraba nos barrios altos, que el mesmo tivera que convencer a un grupo de mozos que amenazaban con asaltar o periódico, para que volveran ás suas casas."

Carlos Casares. Ilustrísima.Ed. Galaxia, 1980. 3ª edición, novembro 1986, páx. 114.

Pan bregado

"Sen saír do barrio, deambulei polas rúas, tomando o sol de inverno, ata que me doeu a cabeza. Daquela entrei nunha panadería e merquei pan bregado. Era branquísimo e insípido. Sóubome a gloria, a feiras de antes con charlatáns e augadores; a regalo do meu avó, que baixaba á cidade cun cacique para termarlle da besta mentres botaba a partida na praza da Barreira, e que nunca se esquecía de levarme un cornecho. Molleino en café con leite nunha cafetería da rúa Queipo de Llano, na que piaban os alumnos de Mestría Industrial, que saían do 12 de Outubro.

  -(...) Hai un individuo nun coche esperándome no portal. (...)

  - Non abra ata que eu lle ensine a pata por baixo da porta. ¿Onde vive?

  -En Capitán Eloy, o pé do cine Xesteira.

  -En cinco minutos estou aí.

  Nunha rúa céntrica era pouco verosímil un atentado, quizáis a secretaria vía visións coa cagana. (...) Deixei o coche montado na beirarrúa de Santo Domingo, e regresei ó cruce para guichar dende a esquina. Botei a andar rúa abaixo, endeica ó cine. Examinei a carteleira á torta e á dereita. A película da semana titulábase El Dorado, e os carteis mostraban a un actor novo empuñando unha pistola rara..."

Bieito Iglesias, "O que enganan as iguanas" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.142-143

Os coiñais da ribeira

"O avogado vivira en General Aranda -conforme dicía o papeliño co enderezo que me entregara a súa secretaria xunto coas chaves-, e iso obrigábame a cruzar o río. Fíxeno pola Ponte Nova e, se puidesen circular os turismos, meteríame polo Viaducto. O caso era pasar o máis lonxe posible do Ribeiriño. Con todo, non puiden evitar unha ollada de esguello cara ó leste. Por fortuna, o Miño fai unha reviravolta á altura da Ponte Vella, e non se divisaban os meus arrabaldos.

  A General Aranda, ou sexa á rúa do Cuartel, non a pararon de todo os constructores. Ficaban varias casiñas con hortas que baixaban ata os coiñais da ribeira. Onde empata con Rosalía de Castro, comezaron a erguerse os rañaceos, uns armatostes de edificios, de catro ou cinco andares, rematados en terraza. Ese detalle diferenciábaos doutros bloques do barrio, nos que, a falta de tendal no tellado, ondeaba a roupa en corredores e xanelas."

Bieito Iglesias, "O que enganan as iguanas" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.141-142

Espora no lombo

"Encontrei ó meu amigo levantando un galiñeiro de tixolo. Na traseira dos novos bloques, nos espacios sobrantes entre os solares edificados, quedaban aínda cortellos, chilotes de coellos e poleiros. (...)

  -Espera á primavera. Quizais atopes a aniñada nunha cepa ou nunha verza. Pero mira que o Couto medra moito, se cadra para a primavera xa edificaron todo e acabaron coas hortas.

  -Estas Luisiñas teñen o niño nun piso deste barrio. E creo que ultimamentes se lles coou un cuco dentro. (...)

  -Viñeron de Barra de Miño. Traen rianxo da aldea e fan unhas comidas moi competentes. Tamén na cama son xeitosas. Cando estás no trato, danche espora no lombo cos calcañares. Dende hai un tempo, metéuselles na casa ese fulano e espantoulles os clientes de sempre.

  Acompañoume ata o portal das mulleres. Na rúa sorprendeu a un par de fillos que lataran a escola e enviounos para a casa cun pescozón. (...)

  Outra cisma dos pais de familia numerosa, máis arraigada aínda que a das churrianas, é o ensino dos fillos. (...)

  Eran pouquiña cousa, as formas corporais reducidas a un esquema. Estrañoume que mulleres tan transparentes cociñasen ben. Empecei a dubidar dos informes do Chinto. Tampouco entendía a afección con que contaban entre os mullereiros do barrio."

Bieito Iglesias, "O que enganan as iguanas" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.130-131

No verso do retrato

"Despois dun rodeo considerable polos barrios do oeste, volvín ó centro e parei na Diagonal, arrente dun fotomatón. Para cando se acendeu o foco, conseguira poñer cara de año degolado. Regresei a pé ó Progreso e camiñei ata a esquina de Correos. Escribín no reverso do retrato: Mujer, quién sabe por dónde andarás, quién sabe qué aventuras tendrás, qué lejos estás de mi. Púxenlle o selo e o enderezo da miña casa. O frío da néboa mantívome espilido. Só así puiden avivar a vontade de desandar o camiño. Volvín xunto ó coche e deixeino estar en dobre fila, para que me escribise a garda urbana. Hai anos que non recibo outras cartas."

Bieito Iglesias, "O que enganan as iguanas" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.119

Coma un boi sen capar

"Precisamente andaba dun humor endiañado. Un asunto doméstico insignificante provocara unha rifa coa muller. Despois da liorta, Tina foi pasear pola beira do río para tranquilizarse. Iso pensaba eu pero, segundo me contou logo, a piques estivera de guindarse á auga. Por certo que, nesa época, o Miño baixaba medrado, bruando coma un boi sen capar. Os meses de decembro e xaneiro chovera sen pausa, e os barrios baixo da cidade vianse alagados pola enchente."

Bieito Iglesias, "O que enganan as iguanas" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.117

Nesas partes da serra

"Ó parecer as dúas señoras de Acción Católica que visitaban o barrio presignábanse ó pasar pola nosa porta. Vinme negro para desfacerme das pavesas. (...)

  Cheguei á comisaria coa lingua fóra, xa non estaba afeito a camiñar, e someteume o xefe a unha das súas sesións de doutrina. (...)

  -Non lle aconsello que se meta niso. Os carteis de "Franqueira, el hombre del campo" empapelan as rúas do centro, ¡qué non pasará nos transformadores e cabaceiros do rural! Con este rival non hai nada que facer, ten vara alta entre os gordos.

  -Xa sabemos que é moi ocorrente, Nespereira. Chameino para pedirlle un favor. Houbo unha morte e roubaron unha igrexa nesas partes da serra, e preguntoume o bispo se lle podiamos botar unha man á Garda Civil. Non lle podo faltar, comprenda, teño un cuñado de cantor da catedral e a Súa Ilustrísima trátase moito coa miña familia."

Bieito Iglesias, "A cruz de prata" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.78

 

O sangue nas veas da cidade

"Desta banda do río non se apreciaban os estragos da festa da víspora, nin había o ambiente dos preparativos para a celebración do segundo día, en realidade unha semana enteira, que afanaban ós veciños dos barrios do Norte. Aquí transcorría unha xornada laborable normal, co trafego dos repartidores de mercadorías, o escrutinio dos escaparates polas amas de casa, e a sombra dos guindastros da consturucción proxectándose nas rúas.

  A Academia Criado estaba en Santo Domingo, chegando xa á Praza do Ferro. Demoreime un pedazo pasmando entre os transeuntes, disfrutando co espectáculo das xentes laboriosas, que aproveitaban o impulso mañanceiro para facer circular o sangue nas veas da cidade."

Bieito Iglesias, "Miss Ourense" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.49

Igual ca fungos

"Coa noitiña cheguei ó almacén. Era un simple galpón de madeira, entre dous edificios recentes, feos coma case todos os dese barrio no que inzaron igual ca fungos en canto empezaron a enviar divisas os emigrantes. Na porta había dúas furgonetas Citroën co rótulo "Cachafeiro licorero", e dentro alquitaras, garrafas e moitas cubas de todos os tamaños. (...)

  Pero, aínda así, daba que pensar o cheiro, que se relacionaba cos regueiros de licor e augardente que corrían polo chan, entre un lío de garrafas e funís amoreados."

Bieito Iglesias, "Miss Ourense" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.47

Os barrullantes do mostrador

"Dicíase polo barrio que sacaba un sobresoldo coas tenaces, despois dos enterros, cando o cemiterio ficaba solitario e os mortos indefensos.

  Á volta, pasando por diante da tasca do Raposo, entroume a curiosidade acerca do raio dos licores. Parei e uninme ós barrullantes do mostrador.

  -Posme unha copiña de herbas. ¿Non terás unha botella do Cachafeiro? Disque a facía moi ben. (...)

  Algúns veciños encontrábano presumido, anque todos ponderaron o seu licor café e a súa augardente. Pedinlle tres botellas de cada, que me envolveu nun exemplar vello de A Zarpa, e deixei a discusión nese punto."

Bieito Iglesias, "Miss Ourense" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.46

Da outra banda do río

"...os seus país baixaran da parte de Lugo non había tanto. Labregos pobres expulsados pola mellora. O pai mercou unha casopa pequena e empezou a gañar a vida cavando as cepas dos contornos do barrio, e abrindo pozos -ó arrabaldo non chegaba a traída-, ata que o empregaron no servicio de lixo do Concello. (...)

  Despois, comenzou a viaxar en haiga e xa nada se soubo das súas ocupacións. Na chabasqueira non paraba, e tampouco se lle vía polas rúas da Ponte. Facía vida da outra banda do río, no centro de Ourense."

Bieito Iglesias, "Miss Ourense" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.39-40