Vehementes deseos

“le consta que sus acciones criminales eran efecto de la maldicion de que va hecho mérito, porque una vez en el valle de Couso* en la Sierra, se encontró con dos lobos y se volvió lobo tambien, y anduvo con ellos cuatro o cinco dias, volviendo al cabo á tomar todos la forma de personas, y entonces fué cuando conoció á D. Genaro y Antonio, quienes le dijeron que hacia tiempo tenian aquella desgracia; cuyo hecho convenció al deponente de que era víctima de una maldición, como ha espresado, y porque hacia ya unos seis meses que tenia vehementes deseos de asesinar al que se le presentase...”

A causa contra Manuel Blanco “O home lobo”. (Expediente xudicial da Audiencia Territorial da Coruña). Xunta de Galicia, 2014. páx. 7-8 da Reseña.

*Couso: no concello de Viana do Bolo.

Catro crimes máis

Será en agosto de 1852 en Verín cando Romasanta non negue xa a súa identidade, e ao tempo que tampouco nega os asasinatos dos que é acusado, afirma ter cometido outros catros crimes máis, en Vilariño de Conso e Viana do Bolo.

Antonio Gómez, un ninguén

“Foi así, permanecendo de criado durante medio ano, como obtiven un pasaporte baixo ese nome falso, baixo o nome de Antonio Gómez, un ninguén. Conseguino doadamente, facéndome pasar por natural dese lugar, unha aldea veciña á miña de Esgos, o que me permitía falar dela con coñecemento e propiedade, tamén con soltura, referirme a xentes e a leiras, a montes e a camiños, a fontes e regueiros con coñecemento certo e nada dubitativo, mesmo simular un ano máis de idade da que tiña daquela, é dicir, corenta e tres, ser viúvo sen fillos, o que me daba certa respectabilidade, e ocuparme no oficio de cravador de tacholas para os zocos, para o que me desprazaba por Castela, e de aí a causa da miña ausencia. O pasaporte déramo o alcalde de Viana do Bolo.”

Conde, Alfredo.  Romasanta. Memorias incertas do home lobo. Ed. Sotelo Blanco. 2004. páx. 42

Acabar en pedrisco

"pois todas as informacións o sitúan na comarca de Vianda do Bolo, onde perpetrou un par de atracos nos últimos meses, sempre en accións rápidas e illadas, sen entidade, que consistiron en roubar dous touciños nunha casa da parroquia de Pinza e unha visita ó mestre das Ermidas para pedirlle información sobre algunhas persoas do lugar. (...)

  El coñece o administrador desde neno. Entrou na casa de Sabucedo despois do desastre provocado pola tormenta do verán de 1915. (...) Dixo aquela frase entre risotadas, debaixo dos carballos da Fontemoura, mentres falaba cun grupo de veciños que facían tertulia á sombra, preocupados por que a calor abafante daqueles días puidera acabar en pedrisco e arrasar as viñas."

Carlos Casares, Deus sentado nun sillón azul. Ed. Galaxia, colección literaria, nº 138. 1ª edición, Vigo, 1996. Páx. 48-49.

Río sacro

"De todos os lugares que estivera até agora, Nemetóbriga parecíalle a Brais o lugar máis suxestivo e fermoso. Nemetóbriga non era unha simple cidade: era toda unha comarca. Próxima a antiga Viana, por un momento o rapaz lembrou a aqueles troianos que se separaron de Anfiloquia. (...) Pero aquela zona era ben distinta á que lle describiu Nemeto naquela carreira impetuosa por alcanzar a súa cidadela; de feito, atopábanse ao abeiro das chamadas Terras Altas, nun val bañado por un río de nome Navea. Cara á fronte estendíase o bosque da Fraga ao que os Tiburos, indíxenas do lugar, reverenciaban como bosque sacro.

  A dicir do sacerdote da tribo, era o santuario onde se adoraba aos deuses e se facían sacrificios, sobre todo á protectora do lugar, a deusa Navia, cuxo nome, que signifca río sacro, bautizaba a corrente que o bañaba e que, tras percorrer a Serra de Queixa e os bosques de Casteglio, Coba e Pedrazás, saciaba a sede do río Bibei."

Miguel Mosquera Paans. Viaxe a Lánsbrica. Colección Alcaian. Ed. Urco, Compostela, 2012, páx.39-40

Semellante ao minio

"O caudillo heleno dirixiuse aos seus homes facéndoos partícipes da oferta de ambos os dous aldeáns. Non todos estaban de acordo, de maneira que se separaron en dous grupos. O máis reducido continuou a súa viaxe cara ao norte alcanzando unhas frías terras que recibirían o nome de Viana do Bolo, mentres o groso das tropas enfilaba máis cara ao sur até alcanzar un outeiro desde o que se albiscaba un círculo de montañas que rodeaban un val, dándolle forma de ola.

  O lugar parecía benigno e descenderon á zona máis baixa onde atoparon un ancho e manso río cuxa cor, semellante ao minio, suxeriulles bautizalo co nome de Miño."

Miguel Mosquera Paans. Viaxe a Lánsbrica. Colección Alcaian. Ed. Urco, Compostela, 2012, páx.31

Bo ollo pra descubrilas

"Entre os dous, que só gastábamos o perciso, mandábamoslle o que podíamos á mamai que estaba co meu pai e co Alberte cumprindo os seis meses do novo desterro en Manzaneda de Trives, onde, como non había impresas, non podía traballar.

(...)

 O parvo do gobernador de turno negoulle o permiso, pra que fose a Santiago (mexaba sangue moi seguido), como aconsellaba o médico de Viana do Bolo, un correlixionario velliño que non sabía moito por onde andaba na cura das doenzas, pro que tiña bo ollo pra descubrilas e decilas polo seu verdadeiro, e ás veces témero, nome.

 E os dous médicos de Trives, que eran consevadores do conde de Trives, non querían ir ver ao meu pai, nin meu pai podía saír de Manzaneda pra ningures."

Eduardo Blanco Amor, Xente ao lonxe , páx. 288-289, Editorial Galaxia, Vigo 2006 (2ª edición en BBA)

Nacido y criado en corta aldea

""Nacido y criado en corta aldea", escribe el P. Feijóo. Casdemiro, Vilanova, Allariz, San Esteban, son nombres unidos en desigual grado, con diferente intensidad a su niñez y primera juventud. "Orense, mi patria", dice más de una vez. He aquí confirmada por el sentimiento reflexivo la íntima unidad de las comarcas integradas en la provincia orensana. Por lo menos Miño central o cuyos caminos, desde los contornos de las Medas, la centenera, boscosa y pratense Limia, las altas tierras de Trives y Caldelas, y las del Bollo y Viana, con los valles del Támega gallego y sus articulaciones, buscan para pasar el Miño por la puerta de viejos fundamentos, el descanso y apacible dulzura del recoleto solar orensano. No es circunstancial la permanencia de la provincia de Orense con su capital a través de las variaciones administrativas. Sólo el valle de Valdeorras pudiera ser discutido en alguna estricta determinación geográfica".

Ramón Otero Pedrayo, El Padre Feijóo: Su vida, doctrina e influencias, Instituto de Estudios Orensanos "Padre Feijóo", Orense, 1972, pág. 42