Unha anécdota de Blanco Amor

Como acaba de haber unhas xornadas sobre Blanco Amor e está de moda por “A esmorga”, voulles contar unha anécdota persoal. Digamos que eu era rapaz e non existía case nada de cousas que hai hoxe. Digamos que era 1978. Ou sería 1979? Non había gobernos democráticos nos concellos, nin galego no ensino, nin farrapo de gaitas deste mundo moderno democrático e autonómico. Eu, cos meus dezaoito anos, andaba enredado cunha “Comisión cidadá polas letras galegas” que organizara varias cousas: un concerto no salón dos Salesianos, outro infantil con Suso Vaamonde na Praza da Magdalena, un Manifesto e uns programas de radio. Eramos xente que non militaba no nacionalismo dominante senón na sopa de siglas que había daquela. Ou en nada. Por iso compartíamos ilusións. E na radio o trato era sinxelo: nós faciamos todo e eles prestábannos unhas horas de ondas ao redor do 17 de maio. A min, por estas afeccións, cadroume facer unha serie de entrevistas, xunto con Nacho López-Cid: a Celso Emilio Ferreiro no Hotel Padre Feijoo, a Ramón Piñeiro na Casa de Chocolate e, en cadansúa casa, a Xoaquín Lorenzo e Eduardo Blanco Amor. E non o día da entrevista senón outro que por alá volvín, don Eduardo contoume unha estoria que lle pasara cando volvera a Ourense, desde América, en 1965. Velaquí está.

Dúas ideas feijonianas, baratiñas elas

La Región, 18/02/2014 Afonso Vázquez-Monxardín

Que me perdoe todo o mundo, pero cando falo de “feijoniano” penso no Padre Feijoo, non no presidente. Iso que se un é dos Peares e o outro de Casdemiro, a uns cinco ou seis quilómetros, se cadra tiñan antepasados comúns. A verdade, tanto me ten porque a xenealoxía véxoa complicada e inútil. Simpática, poida que tamén.

En fin, este ano 2014 é o douscentos cincuenta aniversario –direillo en cardinal como se fose o cuarto ou o quinto: ducentésimo quincuaxésimo aniversario- da morte de Frei Benito Jerónimo Feijoo y Montenegro. Así que lle vou dar un par de ideas baratiñas ao excelentísimo concello. Se cadra co mesmo resultado que a de podar as árbores para deixarnos ver a estatua. Na nosa Casa Grande da Praza Maior entretéñense máis que coas páxinas de colaboradores deste xornal que lle sopramos cousas á orella, con esas cousas de xuíces, faltas de xuízo, discolidades, préstamos para cornos, sobres que se ripan ou non, etc. E neses temas, perdoen, escasea a “ilustración”.

En fin, que como é a data que é, cómpre ter algo de lembranza co sabio ilustrado; o intelectual máis importante da España do momento. Imos ao tema.

Unha das parvadas -hai varias- que poñen os letreiros novos dos nomes das rúas refírese ao Padre Feijoo. Cousas de protocolo e ilustración, ás veces, malas de casar. Explícome. Se vostedes din que Castelao naceu en Coruña; Curros, en Ourense, ou que Roberto Verino ten adegas en Ourense, vale. Pero se afirman que Castelao naceu en Rianxo, Curros en Celanova e Roberto Verino é adegueiro en Verín, concordarán en que está mal que o Concello reduza, no letreiro posto ao enfronte da Viuda, ao Padre Feijóo a mero “difusor da ciencia e pensamento europeo” e, sobre todo, que diga que é “nado en Ourense” cando todos –cría eu- sabemos que viu a luz en Casdemiro, parroquia de Melias, concello do Pereiro. Ademais, a denominación de “Jardinillos del Padre Feijoo” nunca foi -nin é- oficial, aínda que sexa a popular para a praza de Euxenio Montes. En fin, o letreiro está mal e cumpría arranxar o tema.

A outra meción urbana do crego vén da rúa que leva o seu nome, onda o Instituto Otero Pedrayo. Foi aberta a mediados do XIX en terreos doados pola familia Valencia e ao principio, de seu, os veciños deron en chamarlle “Calle Ancha”. Na reforma do nomenclator de 1861 outorgóuselle o nome de “Calle del Padre Feijoo”. Pero nunca tivo placa digna; na actualidade só dúas feuquiñas de granito con letras de latón pegadas nas que pon “Rúa Xerónimo Feixoo” onde esquecen, ademais, do primeiro nome, Benito, a dignidade eclesiástica que vai ligada á súa persoa. E se o Concello outra cousa non fai polo Padre Feijoo -tan amado polos cultos munícipes do XIX, que erguían estatuas exemplificadoras de prohomes e promulleres da ciencia e cultura, e non de homenaxes a tan dignos como simples oficios populares, como leiteiras, castañeiras, etc.-, podía, digo, encargar unha placa de bronce bonita, como a de Lamas Carbajal, de Malingre, e colocala nunha parede da rúa Padre Feijoo o día que se cumpra o aniversario da morte. En setembro. Escultores en bronce hainos e bos. Non é caro e dá tempo. E ser, élles moito máis ca nada.

Luz para o Padre Feijóo

La Región, 2/07/2013      Afonso Vázquez-Monxardín

O 8 de outubro de 1876, cando se inaugurou a estatua do Padre Feijoo, da autoría de Juan Soler y Dalmau, a cidade foi unha festa. Trataba de converterse nunha urbe moderna e erguer clásicas esculturas de bronce nas que aparecesen os próceres máis destacados. Houbo exposicións de produtos rexionais, artigos históricos en “El Heraldo Gallego”, un certame literario que gañou a Pardo Bazán… E agora que o penso, paréceme boa cousa que se empezase por dúas persoas da cultura (logo veu Concepción Arenal en 1898) e que non haxa estatuas, con todos os meus respectos, de militares ou políticos. E logo seguiron Lamas Carvajal, Prado Lameiro, Vicente Risco, Otero Pedrayo, Eduardo Blanco Amor, Ferro Couselo, Rey de Viana… Ou de cidadáns queridos e admirados polos veciños, tipo o doutor Gallego, Lalao Reverter ou os párrocos do Couto ou das Caldas.

Roteiro Carlos Casares

"... agora desde o Liceo, a editorial Galaxia e a Fundación Carlos Casares, botamos a andar un roteiro co seu nome por Ourense. Se por Galicia adiante xa ten dedicadas rúas, prazas en máis de vinte sitios (en Ourense en Xinzo, Porqueira, Ribadavia e o Instituto de Viana), nós podemos facer algo máis e algo distinto. Independentemente de que a lugar que o viu nacer lle dedique algunha homenaxe como as descritas, podemos, co roteiro, visitar o centro da cidade da súa man, da man da súa obra; algo que non poder facer ningunha outra cidade. En dezaoito paradas –máis outra en Beiro- percorremos tamén a súa obra de ensaio –centrada en biografías de ourensáns ou na propia historia cultural da cidade-, as súas novelas, relatos e artigos de xornal. Lugares como o Hotel Miño e as súas tertulias, a súa casa natal na esquina da avenida da Habana-Cardeal Quevedo, a rúa do Curros Enriquez que biografíou, a Igrexa de San Francisco, a fonte do Parque de San Lázaro, a rúa do Paseo, a Alameda, Arcediagos, a rúa da Paz de aires oterianos e risquianos, Cardeal Quiroga, rúa de Lepanto, Catedral, praza do Trigo e Praza Maior. Un paseo curto, cheo de evocacións, acompañados polo iniciador do cine, Barbagelata; polo bispo de Ilustrísima; polos mozos de Vento Ferido; polo estudante desacougado de “Xoguetes para o tempo prohibido”; polos intelectuais da postguerra sentados ou non nun “Sillón Azul”; polos amigos como Pepe Suárez ou Blanco Amor, ou moitos outros vellos e novos."
                            Afonso Vázquez Monxardín, na Región, 8/3/2014 (artigo completo)


Alumnos de As Lagoas abren o roteiro Carlos Casares


Presentación do roteiro o 8 de marzo de 2014 no Liceo