Esas cinco pequeñas bañeras

 "Allí, a doscientos metros, están las ruinas del poblado romano. ¿Sabes que muchos dicen que no fue el yacimiento de oro que había en Ourense lo que les atrajo? Sobre todo porque no debieron de encontrar mucho, fueron sus aguas termales. Las que encontraron en el río Miño, en el Arnoia, y en este, en el Limia. ¿Ves esas cinco pequeñas bañeras? Son romanas. Aquí venían a tomarse sus baños. Ven, mete la mano."

Carlos Montero. El desorden que dejas. Ed. Espasa. 2016. Pág. 181.

A fonte de Augas Santas

"E sen dubidalo, ao chegar á foz do Arnoia, decidiron remontar aquela canle en busca dalgunha paraxe onde descansar. Por fin, logo de case media xornada remando a contracorrente, alcanzaron unha vila aos pés do castro de Armeá,, administrada polo prefecto romano Olibrio. (...)

 -Chámome Mariña -explicou a moza-. Son filla do gobernador da cidade de Antioquia. O meu pai encomendou a miña educación a unha aia desta vila. Ignorándoo o meu proxenitor, aquela boa muller era cristiá e educoume na súa fe.(...)

  Pero para cando chegaron xa nada podían facer: a machada do verdugo segaba o pescozo de Mariña. A cabeza rodou dando tres chimpos no chan mentres os seus beizos pronunciaban: "creo, creo, creo". Alí onde o cranio rebotou xurdiu un manancial que, a partir de entón, se coñecería como a fonte de Augas Santas."

Miguel Mosquera Paans. Viaxe a Lánsbrica. Colección Alcaian. Ed. Urco, Compostela, 2012, páx.62-63-65

Ás risoñas paisaxes da campía ourensá

"Ás risoñas paisaxes da campía ourensá, sucederon as arideces da serra, ata escomenza-la baixada e ve-la prateada cintna do Arnoia, bicando ós pés de Allariz, que coas súas vellas casas de pedra renegrida, en costa, e o seu antigo convento, ten ese aspecto señorial e severo das vilas nas que se refuxiaba a fidalguía do contorno."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "De Entroido", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.103

Os máis resoltos, destemidos e ilusionados

"De toda a xente que militaba no movemento gremial, pra min os máis resoltos, destemidos e ilusionados, eran os mozos das bisbarras do Avia e da Arnoia; todos iles cabalmente traballadores;

(...)

Entre os da mozarría do Ribeiro colléralle eu a máis agarimosa simpatía ao Alfonso Salgueiro, fillo e sobriño único duns que tiñan muíños de xofre pra a filosera, e bo capital de viñas, na Arnoia (...) Por calisquer pretesto aparecía en A. con aquela alegría e disposición pra a esmorga ao mesmo tempo que aquil culto á amistade de bos e poucos amigos."

Eduardo Blanco Amor, Xente ao lonxe , páx. 306-307, Editorial Galaxia, Vigo 2006 (2ª edición en BBA)