Seducida

"-¿Se ahogó?

 -Sí, se tiró del Puente Viejo. La vieron unos niños que salían de los Salesianos. Avisaron enseguida y bajaron unos hombres hasta la orilla pero ya no pudieron hacer nada.

  -¡Pobre desgraciada!, ¡Dios le haya perdonado!

  Era una criada de servir de diecisiete años; había sido seducida por un señorito e iba a tener un hijo.

  Al día siguiente afloró el cadáver junto al cercano pueblo de Reza. Los chiquillos que la habían visto tirarse del puente fueron hasta allá para presenciar el levantamiento del cadáver."

Julio López Cid. El Río. Duen de Bux, Ourense,  2008. Pág. 103.

Polas lanceiras mornas

"Conducín ata a Alameda e senteime nun banco a tomar as raiolas do sol que lograban traspasar o ceo gris na forza do mediodía. Dous velllos, chamados coma min polas lanceiras mornas, discutían ó meu carón. (...) Eu fixen tempo repasando mentalmente as aliñacións da Rexional Preferente. Cando me pareceu, achegueime á rúa Reza, ó fogón dunha media parenta.  A condenada especia tanto os callos, que te tumban co cheiro conforme entras no chiringo. Agora, se logras repoñerte do golpe e meter a culler, o solbo quente e colorado aséntache o bandullo e ponte novo. O viño, acedo coma o demo, tamén se deixa beber, a condición de que te pille sentado ou cunha parede cerca onde arrimarse."

Bieito Iglesias, "O que enganan as iguanas" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.132-133

Que me avolveran o estómago

"Era un farol, pero cando as cartas non dan hai que meterlle a falta envido. Cheguei mareado a Alongos, con pouca ansia de anguías, despois das revoltas de Reza que me avolveran o estómago. Apoiado na moza, subín á terraza do merendeiro e alí, petiscando uns pementos de Seixalvo, atopei a un Tostao con olleiras e pinta de non ter pegado ollo en varios días."

Bieito Iglesias, "Luanda" en  miss Ourense, ed. Galaxia, Vigo, 1994, páx.27

Da beira de acó

"O casarío de Canedo, ben alumiado polo sol, loce as vivas cores das casas novas, trónzase pola vía que corre río abaixo saltando as valgadas, e beira do río téndense os soutos de amieiros e sanguiños en verdes alamedas.

  Da beira de acó, antes de chegar á aldeíña de Reza, o convento de Ervedelo, deitado no monte entre pradeiras e piñeirais, parece unha paisaxe de Nacemento, e o pelado monte das Neves limita o ceo coa súa ermida solitaria e vella."

Francisco Álvarez de Nóvoa, "No Miño", Pé das Burgas, 1896. (Desta edición, Biblioteca de La Voz de Galicia, 2002) páx.84

Un estudante de crego, por amores

"polo que me lembro, non era meirande que os canciños que paría a nosa Tula, que cando lle saían cadelas iámolas tirar ao río, de noite, dende a Ponte Maior, e quedábamos calados pra as ouvir, ¡pof!, aló embaixo, caír na auga fonda, que disque alí leva fondura de máis de cen cordas,

 (que se tirara un estudante de crego, por amores, facía non sei cantos centos de anos, e ao chegar ao meio do aér arrepentiuse e ceibou un berro de rezo, que o traía o rescrito onde viña posto o miragre: "Váliame-a-santa-imaxe-milagrosa-da-Virxe-que-se-venera-nista-capela-dos-Remedios-beira-do-río- acarón-de-eiquí-no-campo-do-seu-nome", que somella moi longo pra o decir caíndo;

 e abréuselle a capa e levouno polo río, como un barquiño, até Reza a Vella onde fixo pé;"

Eduardo Blanco Amor, Xente ao lonxe , páx. 78-79, Editorial Galaxia, Vigo 2006 (2ª edición en BBA).

Imaxinade a Molière imaxinando en Ourense unha comedia

Jean-Baptiste Poquelin "Moliére", 1622-1673

   De ser Molière indíxena de Ourense e habita-los limoeiros e as figueiras que describe a marxe meridional do Miño, ou por acaso, sorprendelo na compaña lanzal e vigorosa de don Ramón Otero Pedrayo... De ser Moliére de aquí -digo-, é un dicir posible e metafórico, eu sopóñoo amador da neboeira e do licor café.

   Imaxínoo agora discutindo con Risco e con Cuevillas sobre a misantropía e os amantes magníficos, namentres os tres compoñen un barroco de esquina no Café Royalti... Puidera ser que Euxenio Montes introducira, dandy e excesivo, unha chulería de gladíolos que puxera en Poquelin coma un sorrir adversativo, audaz, un comentario lúcido e endiañado, pois ó fin o Moliére compón o verso sobre a condición humana e non por entre nenúfares e bixutería.

   Agora baixa só e namorado, ¿ou baixa só e cornudo?, pola Rúa da Alba. Agora emprende a tarde confundido. Búlenlle farsas médicas e aprensivas no caixón do escritorio. Hai unha peza por escribir. Hai un papel co que iniciou a outra noite o universo; "O enfermo imaxinario". Puxo. Titulou apremado. Como retendo ideas no adxectivo.

   Supón Moliére, e supón ben, maltratado por este París, ¡que diga!, por este Ourense que proclama virtude e fede a hipocresía. Hai avaros, tartufos, hai badocos, sombras hai que acoitelan na sombra a sombra súa. Ou sombras de coitelos que lla teñen xurada. El non o ignora. El sabe descifrar perfectamente o ollar cabrón desas beatas que agora saen da misa das oito en Santa Eufemia. É veciño Moliére de figas e aldraxes, ¡vade retro, apestado!

   Xa se sabe Moliére páxina de maldición, páxina en peste, inferno. O inferno mesmo.

   Por iso agora supoñede a Moliére enredando en facer suposicións de que está morto. De que en Ourense, en París... ben... en Febrerio, néganlle terra, descanso, altar, néganllo todo. É a factura eclesiástica que paga. É a vinganza de Tertuliano contra os cómicos. Coñece a Apoloxética e o sino do apestado.

   E porén, agora imaxinade a Moliére imaxinando en Ourense unha comedia. Inventando retratos e sucesos -digo eu, calcomanías- algo coma un territorio que viñese encher de luz e de ocorrencias a nosa escena nacional ou salvar este país se fose o caso. Aínda que agora, namentres retorna á casa e cae a tarde por Reza e polas Caldas, se veña preguntando por penúltima vez se este país andará enfermo de imaxinación ou simplemente é que padece algunha enfermidade imaxinaria.

                                                                   Manuel Guede Oliva, Ourense, Setembro-86

(Introdución de O enfermo imaxinario de Moliére, La Voz de Galicia, Ed. Xerais, 2005, tradución de Manuel Guede, páxs. 15 e 16)