Só silencio

 "Non se escoitaron himnos nin ondearon bandeiras, tampouco houbo palabras solemnes nin discursos prometendo máis contundencia na loita. Só silencio. Ágatha, pola súa parte, non tiña ninguén para lembrarnos que, posiblemente, ela fora a única que sabía de heroísmos, mais nun plano demasiado doméstico como para ingresar nos libros de Historia. Alí quedaron soterrados os dous, devoltos á terra nun nicho bastante soleado do cemiterio de Santa Mariña. Paulo consolaba a Marina e eu consolábame a min mesmo."

Diego Ameixeira, O cidadán do mes. Ed. Xerais, 2006, páx. 89.

Nunha curva

 "-Vaste mollar.

-Éme igual. Teño tanta sede que ata bebería a choiva. Cóntame como foi.

-Conducía Ágatha. O coche saíu nunha curva bastante perigosa que hai por Amoeiro. Exceso de velocidade.

-Esa puta... -esbardallei.

-Non deberías falar así. Están mortos, ¿entendes? ¡Están mortos! (...)

-Mañá é o enterro na Santa Mariña. Non vai haber homenaxe. Só irán algúns militantes da Vangarda Popular a título persoal."

Diego Ameixeira, O cidadán do mes. Ed. Xerais, 2006, páx. 82.

Prescripto y proscripto

"Se reían a más no poder. Desayunaron y se dispusieron a salir con el vago propósito de llegar hasta Augas Santas. Se despidieron cordialmente del huésped, que les cobró una miseria, y se echaron a andar. Cantaban, con un aire de marcha del Frente de Juventudes, un viejo poema, ya prescripto y proscripto: 

Era una mañana

 toda de cristal (...)

No tuvieron que andar más que un kilómetro. Junto a la fuente, comieron y se quedaron toda la tarde, hablando, hablando incansablemente de todo lo habido y por haber (ya no se acordaban ni por asomo de Santa Mariña de Augas Santas)."

Julio López Cid. El Río. Duen de Bux, Ourense,  2008. Pág.75-76

De peregrinación a Augas Santas

"Entraron en el pueblo. Olía a estrume y a humedad. El paisano llamó en una casa palmeando fuerte sobre la puerta: "¡Camilo, son eu!" y pidió posada para unos amigos que iban "de peregrinación a Augas Santas" (era lo convenido para no despertar sospechas, pues al día siguiente había fiesta en Santa Mariña). No tenían sitio, ni tampoco en las dos casas siguientes, pero en la última los dirigieron a otra donde era casi seguro que los atenderían."

Julio López Cid. El Río. Duen de Bux, Ourense,  2008. Pág.72

Nos tempos dos mouros

"E por cima deste cadro máxico e sorprendente, álzase o pequeno pobo de Santa Mariña do Monte, antigua vila convertida hoxe nun fato de casas derrangadas, nas que se acollen unhos cantos míseros labregos.

  Mesmo no medio do pobo, frente ó cruceiro que indica as dúas carreiras que van dar, unha á fonte do Chan e outra á Veiga, rodeada por anchas paredes derruídas, nas que inda se ven molduras e entallados, hai unha chouza ameazando ruína.

  Nada ofrece de notabre; solo a súa porta en forma de ferradura e unha inscriución árabe riba da ventana, indican que foi feita nos tempos dos mouros.

  En efeuto; pertence ó antiguo palacio dun rico xudío chamado Ismael.

  Xa facía moito tempo que os mouros foran botados destas feitizadas montañas, dempois de deixar a Ourense e ós pobos comarcanos todos arrasados, cando socedeu a triste historia que vamos a relatar sin lle quitar nin lle poñer nada de tal e como socedeu."

Heraclio Pérez Placer.“Os dous bicos”. Publicado en O Tío Marcos da Portela, Ourense, Parrafeo 185, páxs. 1-2 (19/6/1887). Recollido, posteriormente, no ano 1998 en Obra narrativa en galego de Heraclio Pérez Placer, edición de Mª Isabel Soto López, Colección Narrativa Recuperada, editada polo Centro Ramón Piñeiro da Xunta de Galicia, páxs. 537-545.